1. Η προτύπωση του Σταυρού στην Παλαιά Διαθήκη
Η Ορθόδοξος Εκκλησία τιμάει, καθώς γνωρίζουμε, ιδιαιτέρως τον τίμιον σταυρόν, τον οποίον ανακαλύπτει και σ' αυτήν ακόμη την Παλαιά Διαθήκη.
Οι Πατέρες της Εκκλησίας δεν σταματούν στην προεικόνιση του Χριστού με τον Αδάμ και της Παρθένου Μαρίας με την Εύα.
Φέρουν το ξύλον του παραδείσου, το οποίον έγινε το σύμβολον της καταστροφής, σε συσχέτιση με το ξύλον του ζωοποιού σταυρού, το οποίον είναι το σύμβολον της νίκης κατά του όφεως.
Η ζωοποιός δύναμις του Σταυρού παρουσιάζεται, ακόμη, με την ράβδο του Μωυσέως, η οποία μεταβάλλει το πικρό ύδωρ σε γλυκύ (Έξοδ. 15,25).
Η Αγία Γραφή σημειώνει, ακόμη, Ότι «το πικρό ύδωρ έγινε γλυκύ με ένα ξύλο δια να φανεί έτσι η δύναμις του» (Σοφ. Σειρ. 38,5).
Ο Απόστολος Παύλος αναφέρεται στο γεγονός αυτό και υπογραμμίζει ότι όταν οι Ισραηλίται έπιναν από το νερό αυτό (πόμα), έπιναν από «πνευματικόν ποτόν», το οποίον ανέβλυζε «από την πνευματικήν πέτραν, η οποία τους ηκολούθει», «η δε πέτρα ην ο Χριστός», προσθέτει (Α' Κορινθίους 10,4).
Όταν, λοιπόν, τιμάμε τον τίμιο σταυρό, δεν πίνουμε από το «πικρό νερό», δεν αναφερόμεθα στο όργανον του θανάτου, αλλά γευόμεθα το «πνευματικόν ποτόν», το οποίον αναβλύζει από την «πνευματικήν πέτραν», από τον νικητήν και θριαμβευτήν του θανάτου, Κύριον.
Το γεγονός αυτό αποτελεί για όλους τους πιστούς πηγή δυναμης και ισχύος εναντίον του διαβόλου, στο οποίον ανήκε η δύναμις του θανάτου (Εβραίους 2,14), όπως, επίσης, και εναντίον αυτού του θανάτου, του τελευταίου εχθρού του ανθρώπου (Α' Κορινθίους 15,26).
Την ζωοποιό δύναμη του τιμίου Σταυρού την βλέπουμε, ακόμη, και στον χάλκινο όφι, τον οποίον ύψωσεν ο Μωυσής. Συμφώνως προς την εντολήν του Θεού, κάθε ένας ο οποίος προσέβλεπεν σ' αυτόν τον όφιν, θεραπεύετο από τα δαγκώματα των δηλητηριασμένων φιδιών (Αριθμοί 21,8).
Ο χάλκινος εκείνος όφις, χαρακτηρίζεται ως «σύμβολον σωτηρίας» (Σοφ. Σολ. 16,6) και αντλεί, αναμφιβόλως, την δύναμή του από την ιδίαν πηγήν, η οποία ζωοποιεί τον Τίμιον Σταυρόν: «Καθώς ο Μωυσής ύψωσε τον όφιν στην έρημο, κατά αυτόν τον τρόπο πρέπει να υψωθεί και ο Υιός του ανθρώπου, δια να μη απολεσθή κάθε ένας ο οποίος πιστεύει εις αυτόν, αλλά να έχη ζωήν αιώνιον», λέει χαρακτηριστικώς ο ίδιος ο Κύριος (Ιωάννης 3,14-15).
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι πρόκειται δια το ίδιο σύμβολο της νίκης και του θριάμβου, το οποίο βλέπει και ο προφήτης Ιεζεκιήλ. Και είδον, λέγει, «άνδρα ενδεδυμένον λαμπρώς», να δίδη την εντολήν να σφραγισθούν με το «σημείον» τα μέτωπα εκείνων οι οποίοι στενάζουν δια τας ανομίας της πόλεως (Ιεζ. 9,4. Παράβαλλε Αποκ. 7,3-4).
Με όλα αυτά έγινε φανερό, ότι οι προεικονίσεις της Παλαιάς Διαθήκης δεν αναφέρονται μόνον στο γεγονός της σταυρικής θυσίας του Χριστού, αλλά και σ' αυτό το σημείον του σταυρού, στο «σημείον του Υιού του ανθρώπου», το οποίον θα φανή και πάλιν ως λάβαρον της νίκης κατά την θριαμβευτικήν έλευσιν του Κυρίου (Ματθαίος 24,30).
2. Η δύναμη του Σταυρού
«Χαίροις, ο ζωηφόρος σταυρός, της ευσέβειας το αήττητον τρόπαιον, η θύρα του Παραδείσου ο των πιοτών στηριγμός, το της Εκκλησίας περιτείχισμα· δι’ ου εξηφάνισται η αρά και κατήργηται,
και κατεπόθη του θανάτου η δύναμις, και υψώθημεν από γης προς ουράνια' όπλον ακαταμάχητον,
δαιμόνων αντίπαλε, δόξα μαρτύρων οσίων ως αληθώς εγκαλλώπισμα, λιμήν σωτηρίας,
ο δωρούμενος τω κόσμω το μέγα έλεος».
Ο ύμνος αυτός της Κυριακής της Σταυροπροσκυνήσεως εκφράζει πολύ χαρακτηριστικούς την θέση του τιμίου σταυρού στην ζωήν της Εκκλησίας και εκάστου πιστού.
Ο σταυρός δεν είναι πλέον σύμβολον θανάτου και αισχύνης (Δευτερονόμιο 21,23), αλλά πηγή ζωής αιωνίου.
Δι’ αυτού εξαφανίστηκε και καταργήθηκε η κατάρα και κατετροπώθηκε ο άρχων του θανάτου, δηλαδή ο διάβολος.
Αποτελεί, συνεπώς, το ακαταμάχητον όπλον της Εκκλησίας. Είναι ο φοβερός αντίπαλος των δαιμόνων, η δόξα των μαρτύρων και των Αγίων της Εκκλησίας, ο λιμήν σωτηρίας και το κόσμημα των πιστών.
«Εισακήκοα Κύριε, την ακοήν της δυναστείας του σταυρού Σου, ως (ότι) παράδεισος ηνοίγη δι’ αυτού», ψάλλει η Εκκλησία μας.
Ο σταυρός του Κυρίου εκφράζει την απεριόριστο αγάπη του Θεού και, ταυτοχρόνως, την απεριόριστο αξία του ανθρώπου.
Δεν υπάρχει μεγαλύτερη έκφρασις της αγάπης του Θεού από τον σταυρό, όπως δεν υπάρχει μεγαλύτερα εξύψωση του ανθρώπου από το γεγονός του σταυρού (Ιωάννης 15,13. Ρωμαίους 5,8).
Είναι τόση η αξία του ανθρώπου στα μάτια του Θεού, ώστε για την σωτηρία του ανυψώθηκε επάνω στον σταυρό ο ίδιος ο Θεός.
Κατανοούμε, συνεπώς, γιατί ο σταυρός αποτελεί την ασφαλή εγγύηση δια την απεριόριστο ευσπλαγχνίαν του Θεού και δια την παρρησία του ανθρώπου ενώπιον του θρόνου του Θεού.
Ο θάνατος του Χριστού επάνω στον σταυρό εσήμανε τον θάνατο του παλαιού κόσμου και η ανάστασίς Του την έναρξη του νέου αιώνος της Μεταμόρφωσης, τον χρόνον, δηλαδή, της σωτηρίας ολοκλήρου του κόσμου.
Ο Απόστολος Παύλος αναφέρει ότι δια του σταυρού επήλθε η συμφιλίωση του ανθρώπου μετά του Θεού και ότι δημιουργήθηκε εν Χριστώ ένας «καινούργιος άνθρωπος».
Χαρακτηριστικώς, λέει ότι «δια του σταυρού» ο Κύριος εθανάτωσε την έχθραν (Εφεσίους 2,15-16). Ότι δια του αίματος του Χριστού έχομεν «παρρησίαν εις την είσοδον των Αγίων» (Εβραίους 10,19).
Κατ' αυτόν τον τρόπον θα ημπορούσαμε να δουμε τον σταυρό ως κέντρον ολοκλήρου της νέας δημιουργίας του Θεού.
«Ήλθεν η ώρα δια να δοξασθή ο Υιός του ανθρώπου», λέει ο ίδιος ο Κύριος, αναφερόμενος στην ύψωσίν Του επί του Σταυρού (Ιωάννης 12,23).
Όταν μελετήσουμε προσεκτικώς το ιερό κείμενο, θα δουμε πραγματικά ότι ο Κύριος χαρακτηρίζει την άνοδον Του στο ξύλον του σταυρού ως ύψωση, ως δόξα, ως θρίαμβο κατά της αμαρτίας και του θανάτου:
«Αλήθεια, αλήθεια σας λέγω, εάν ο σπόρος του σίτου δεν πέση εις την γην και δεν αποθάνη, μένει αυτός μόνος, εάν, όμως, αποθάνη φέρει πολύν καρπόν…
Τώρα η ψυχή μου είναι ταραγμένη και τι να είπω; Πατέρα σώσε με από την ώραν αυτήν. Αλλά δι’ αυτό ήλθον εις την ώραν αυτήν. Πατέρα, δόξασε το όνομα Σου.
Τότε ήλθε φωνή από τον ουρανόν:
Το εδόξασα και πάλιν θα το δοξάσω.
Ο κόσμος ο οποίος παρευρίσκετο και ακουσε, έλεγε ότι έγινε βροντή.
Ο Ιησούς απεκρίθη:
Η φωνή αυτή δεν έγινε δι’ εμέ αλλά δια σας. Τώρα γίνεται δίκη του κόσμου τούτου, τώρα ο άρχων του κόσμου τούτου θα εκβληθή έξω. Και όταν εγώ υψωθώ από την γην, θα ελκύσω όλους προς τον εαυτόν μου.
Αυτό το έλεγε, δια να υποδείξει με ποιον τρόπον θα απέθνησκε» (Ιωάννης 12,24-33. Ιδέ και Ιωάννης 13,31-38. Λουκάς 24,26).
Οι λόγοι αυτοί του Κυρίου δεν αποδεικνύουν μόνον την πραγματικότητα του πάθους και την αγωνίαν του σταυρού, παρουσιάζουν, ακόμη, το γεγονός της σταύρωσης ως «ύψωσιν» και δόξαν του «Υιού του ανθρώπου», ως αφετηρίαν και κέντρον της δόξης του ανθρωπίνου γένους.
Επάνω στον σταυρό δεν ευρίσκεται ενας αδύνατος, αβοήθητος άνθρωπος, αλλά ο θεάνθρωπος Ιησούς. Εκείνος ο οποίος κατέρχεται στον Άδην ως νικητής και θριαμβευτής, για να καταργήσει το βασίλειον του θανάτου και του Άδου, να ελευθερώσει τον άνθρωπον από τα δεσμά του θανάτου, να τον εισαγάγει στην βασιλείαν της ζωής.
Ο σταυρός λοιπόν και ο θάνατος του Χριστού δεν συνιστούν αδυναμία, αλλά δύναμη. Ο θάνατος του Κυρίου χαρακτηρίζεται στην Αγία Γραφή ως «ύπνος λέοντος», ο οποίος διατηρεί την φοβερή του δύναμη και κατά την διάρκεια του ύπνου και μετά από αυτόν.
Γι’ αυτόν τον λόγον δεν τολμά κανείς να τον ξυπνήσει:
«Αναπεσών εκοιμήθης ως λέων και ως σκύμνος· τις εγερεί αυτόν;» (Γεν. 49,9).
«Νυν κρίσις εστί του κόσμου τούτου», τώρα γίνεται δίκη του κόσμου τούτου (Ιωάννης 12,31), λέει ο Χριστός και τοποθετεί το γεγονός του σταυρού στο κέντρον ενός παγκοσμίου δικαστηρίου.
Τον καθιστά μέτρον και γνώμονα θριάμβου η καταδίκη των ανθρώπων, αναλόγως, της θέσης έκαστου έναντι του τιμίου σταυρού.
Καθώς έχει ειπωθεί, στο πρόσωπον των δύο ληστών εκπροσωπείται και κρίνεται η ανθρωπότητα ολόκληρη, με βάση όχι τις πράξεις, αλλά τις διαθέσεις, των ανθρώπων έναντι του εσταυρωμένου Θεανθρώπου.
Ο ευγνώμων ληστής ομολογεί τον Χριστόν. Δεν εκλαμβάνει Αυτόν ως ομοιοπαθή προς εμάς τους ανθρώπους, ως ληστή. Τον ομολογεί ως Βασιλέα, ως Κύριον και Θεόν. Γι’ αυτό και επικαλείται το έλεός Του.
Με τον τρόπο αυτον ο ευγνώμων ληστής γίνεται πραγματικός θεολόγος και άγιος, ο πρώτος άγιος της Εκκλησίας μας, και δειχνει σε όλους εμάς την οδόν της αληθινης πνευματικότητας, την οδόν της σωτηρίας, η οποία είναι η οδός του σταυρού.
Ο αγνώμων ληστής εκλαμβάνει τον Κύριον ως κοινόν άνθρωπον και τον σταυρόν Του ως σύμβολον περιφρονησης κι εμπαιγμού. Γι’ αυτό και «εβλασφήμει Αυτόν» (Λουκάς 23,39). Δεν ήλπιζε τίποτε από τον Κύριον. Ήταν κατά το παρελθόν ληστής, αλλά επειδή δεν θέλησε να εξαρτήσει την σωτηρία του από Εκείνον, ο οποίος υψώθηκε επάνω στον σταυρό για να ελκύσει προς τον εαυτόν Του όλους τους ευγνώμονες ληστες.
Την θαυμαστή αυτή αλήθεια εκφράζει κατά τρόπον ανεπανάληπτον ο ύμνος της Εκκλησίας:
«Εν μέσω δυο ληστών, ζυγός δικαιοσύνης ευρέθη ο σταυρός Σου.
Του μεν καταγόμενου εις Άδην,
τω βάρει της βλασφημίας, του δε κουφιζομένου πταισμάτων, προς γνώσιν Θεολογίας, Χριστέ ο Θεός, δόξα σοι».
3. Το σημείον του Σταυρού
Όταν κάνουμε λόγο για τον σταυρόν του Κυρίου, δεν εννοούμε μόνον το γεγονός της σταυρωσης, αλλά και αυτό το τίμιο ξύλο του σταυρού, διότι, καθώς αναφέρει χαρακτηριστικά ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός, δια της επαφής μετά του Τιμίου Σώματος του Κυρίου αγιάζεται και το ξύλον του σταυρού.
Γι’ αυτόν τον λόγον, η τιμή και η προσκύνησις ανήκει και σ' αυτό. «Όχι μόνον ο λόγος περί σταυρού και το μυστήριον», λέει ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, «αλλά και το σχήμα είναι θείον και προσκυνητόν, διότι είναι σφραγίς σεβάσμιος αγιαστική και τελειωτική όλων των θαυμάσιων και ανέκφραστων αγαθών, τα οποία προέρχονται από τον Θεόν».
Τούτο είναι ανάγκη να υπογραμμιστεί, διότι, καθώς αναφέρει ο Απόστολος, υπάρχουν και οι «εχθροί του σταυρού» (Φιλιππισίους 3,18).
Αυτοί οι «εχθροί του σταυρού» υπάρχουν και στις δικες μας ημέρες. Γι' αυτό πρέπει να καταστεί φανερό, γιατί ο σταυρός του Κυρίου δεν αποτελεί ντροπή, (Παράβαλλε Δευτερ. 21,23), αλλά, αντιθέτως, «καύχημα» (Γαλ. 6,14). Και τούτο, καθώς ειπώθηκε, δεν αναφέρεται μόνον στο γεγονός, αλλά και στο τίμιο ξύλο.
Ο σταυρός είναι εικόνα του εσταυρωμένου Χριστού και αντλεί την δύναμη και την χάρη Του, από τα πάθη του Χριστού.
Αυτός είναι ο λόγος δια τον οποίον η σφράγιση δια του σταυρού αποτελεί το εξωτερικό σημείο όλων ανεξαιρέτως των ιερών μυστηρίων της Εκκλησίας, δια των οποίων πραγματοποιείται η σωτηρία του ανθρώπου.
Βεβαίως δεν πρόκειται εδώ για μαγικόν όργανον, αλλά για την ζωοποιό δύναμη των θείων ενεργειών. Αυτή την δύναμη δεν την μεταδίδει το σημείον του σταυρού «καθ’ εαυτό», αλλά η σχέση του σημείου αυτού με το πρόσωπον του Χριστού.
Τούτο συνέβαινε, άλλωστε, και με τον χάλκινο όφι. Εκείνος ο οποίος εστρέφετο προς τον χάλκινο όφι «εσώζετο όχι εξ αιτίας του συμβόλου, αλλά από Σε (τον Θεόν), ο οποίος Είσαι ο Σωτήρ όλων.
Και με αυτό έπεισες τους εχθρούς μας, ότι είσαι εκείνος ο οποίος σώζεις από κάθε κακόν», αναφέρει χαρακτηριστικούς η Παλαιά Διαθήκη (Σοφ. Σολ. 16,7-8).
Οι Ισραηλίτες δεν κατενόησαν την αλήθεια αυτή και θέλησαν να αποδώσουν στον χάλκινο όφι λατρεία, η οποία ανήκει μόνον εις τον Θεόν.
Γι’ αυτόν τον λόγο, ο Εζεκίας, ως βασιλεας ευσεβής και αφοσιωμένος στον μόνον αληθινό Θεό, δεν δίστασε αργότερα να συντρίψει μαζί με τα άλλα είδωλα και αυτόν τον χάλκινο όφι, ο οποίος στην συνείδηση του Αποστάτου λαού, είχε χάσει την σχέση του με τον αληθινό Θεό και είχε πάρει την θέσιν Εκείνου (Ο' Βασιλ. 18,4).
Το σημείον του σταυρού εκφράζει την παρουσία του Κυρίου στην ζωήν των πιστών και της Εκκλησίας και αποτελεί το σύμβολον της νίκης και του θριάμβου κατά της αμαρτίας και του θανάτου (Εφεσίους 2,16).
Επομένως, δικαίως χαρακτηρίζεται το σημείον του τιμίου σταυρού, ως σύμβολον νίκης και θριάμβου κατά του διαβόλου και κατά των έργων του διαβόλου:
«Κύριε, όπλον κατά του διαβόλου, τον σταυρόν Σου ημίν δέδωκας' φρίττει γαρ και τρέμει, μη φέρων καθοράν αυτού την δύναμιν, ότι νεκρούς ανιστά και θάνατον κατήργησε· δια τούτο προσκυνούμεν την ταφήν Σου και την έγερσιν» (Στίχ. Αίνων Κυριακής πλ. Α΄ ήχου).
Ο τίμιος σταυρός είναι το «σημείον» της σωτηρίας των παιδιών του Θεού, «το σημείον του Υιού του ανθρώπου» (Ματθαίος 24,30).
Γι’ αυτόν τον λόγο αναφέρεται στην Αποκάλυψη του Ιωάννου, ότι κατά τους εσχάτους καιρούς θα είναι εξασφαλισμένη η σωτηρία για εκείνους οι οποίοι θα φέρουν το σημείον του Θεού:
«Κατόπιν, εβγήκαν από τον καπνόν ακρίδες εις την γην και τους εδόθη εξουσία όπως η εξουσία την οποίαν έχουν οι σκορπιοί της γης· τους είπον να μη βλάψουν το χορτάρι της γης, ούτε κανένα χλωρόν, ούτε κανένα δένδρον, παρά μόνον τους ανθρώπους οι οποίοι δεν έχουν την σφραγίδα του Θεού εις τα μέτωπα τους» (Αποκ. 9,3-4. Παράβαλλε Και 7,2-4. Ιεζεκ. 9,4-6).
Κατόπιν όλων αυτών, δικαίως προσεύχεται κάθε Ορθόδοξος πιστός:
«Δυνάμει του Σταυρού Σου, Χριστέ, στερέωσάν μου την διάνοιαν εις το υμνείν και δοξάζειν σου, την σωτήριον ανάστασιν».
Το σημείον του Σταυρού δεν είναι μεταγενέστερη συνήθεια των Χριστιανών.
Ανάγεται στην Αποστολική παράδοση. Μαρτυρείται από τον άγιον Ιουστίνον (150 μ. Χ. ) και από τον Τερτυλλιανόν (200 μ. Χ. ). Ο δεύτερος μάλιστα λέει χαρακτηριστικώς:
«Ημείς οι Χριστιανοί εις όλα τα ταξίδια και τας μετακινήσεις, εις πάσαν αναχώρησιν και επιστροφή μας, όταν φόρου μεν τα ενδύματα και τα υποδήματα, εις το λουτρόν και εις το τραπέζι, όταν ανάπτωμεν το λυχνάρι μας, όταν καθήμεθα η εξαπλώνωμεθα, εις όλας εν γένει τας πράξεις της καθημερινής ζωής κάμνομεν το σημείον του σταυρού». Το έθιμο τούτο, συνεχίζει, «έχει την αρχήν του εις την παράδοσιν της Εκκλησίας, ετονώθη δε δια της συνήθειας και πρέπει να τηρήται μετά πίστεως».
4. Πώς κάνουμε το σημείο τον Σταυρού
Με το σημείο του σταυρού απεικονίζεται ολόκληρη η θεολογία της Εκκλησίας και ολόκληρος η ουσία της Ορθοδόξου πίστης.
Ο Ορθόδοξος Χριστιανός ενώνει τα τρία δάκτυλα και τα θέτει πρώτα στο μέτωπον, κατόπιν στην κοιλία και, τέλος τα φέρει εις τους δύο ώμους, οριζοντίως, από τα δεξιά προς τα αριστερά.
Με τα τρία αυτά δάκτυλα απεικονίζουμε και ομολογούμε την πίστη στον Ένα και Τριαδικό Θεό. Όταν θέτουμε αυτά στην κοιλία κάνουμε αυτο εις τύπον του Υιού, ο οποίος γεννήθηκε από την Παρθένο Μαρία.
Όταν, τέλος, τα θέτουμε στους ώμους το κάνουμε εις τύπον του Αγίου Πνεύματος, το οποίον χαρακτηρίζεται ως «βραχίων» (Ιωάννης 12,38) και ως «δύναμις» Κυρίου (Λουκάς 24,49. Πράξεις 1,8).
Με την ένωση των δύο άλλων δακτύλων απεικονίζουμε στο σημείο του σταυρού την ενσάρκωση του Χριστού και την αδιαίρετο ένωση των δύο φύσεων, δια της οποίας θεραπεύθηκε και ανυψώθηκε μέχρις Θεώσεως η ανθρώπινη φύσις.
5. Η πανοπλία του Σταυρού
Το σημείον του σταυρού αποτελεί, ακόμη, και μαρτυρία της νέας ζωής εκ μέρους του ανθρώπου, του αναγεννημένου «εν Χριστώ».
Με το σημείο του σταυρού σφραγίζουμε τα κυριώτερα μέλη του σώματος, τα οποία περιτειχίζουμε και αφιερώνουμε με τον τρόπο αυτό στον Θεό, να τα καταστήσουμε όργανα του Χριστού και της Αγίας Τριάδος.
Σφραγίζουμε τον νουν μας, την καρδιά μας και όλες τις δυνάμεις μας και εκφράζουμε την αφιέρωση αυτήν του εαυτού μας ακόμη περισσότερον εντόνως με την φράση:
Εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, Αμήν.
Με το σημείον του σταυρού γινόμαστε, τέλος, μέτοχοι των παθών και της Αναστάσης του Χριστού, νεκρώνουμε τον παλαιόν άνθρωπον και κάθε τι το οποίον έχει σχέση με τα έργα του διαβόλου και "ανιστάμεθα" μαζί με τον Χριστόν σε νέα ζωή.
«Ο σταυρός του Κυρίου σημαίνει κατάργησιν της αμαρτίας», λέει χαρακτηριστικώς ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς. «Δια τούτο και κάποιος από τους θεοφόρους πατέρας, όταν ηρωτήθη από ένα άπιστον, εάν πιστεύη εις τον Εσταυρωμένον, ναι, απήντησε, εις αυτόν ο οποίος εσταύρωσε την αμαρτίαν».
Από όλα αυτά κατανοούμε γιατί ο σταυρός αποτελεί δια τον Χριστιανό αληθινή πανοπλία, την πανοπλίαν του Χριστού, όπλον φοβερό, το οποίον τρέμουν οι δαίμονες.
Γι’ αυτόν τον λόγο οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί κάνουμε σε κάθε περίπτωση το σημείον του σταυρού: Όταν προσευχόμαστε όταν κοιμώμαστε, όταν ξυπνάμε, όταν αρχίζουμε ένα έργο και όταν το τελειώνουμε. Όταν φεύγουμεν για ένα ταξίδι, όταν περνάμε έξω από τον ιερό Ναό, σε ολόκληρο την ζωήν μας.
Ο τίμιος σταυρός δεν αποτελεί, μαγικόν μέσο στην διάθεση του ανθρώπου. Είναι απαραίτητος και η εσωτερική συμμετοχή. Πρώτον, πρέπει να χαράσσουμε το σημείον του σταυρού στο σώμα μας ευκρινώς, όχι αμελώς, αλλά συμφώνως με την τάξη της Εκκλησίας μας:
Με τα τρία δάκτυλα ηνωμένα και με τέτοιον τρόπο, σαν να ακουμπούσε επάνω μας ο ίδιος ο σταυρός.
Το ιερόν αυτό σημείον πρέπει ακόμη να συνοδεύεται και με απόλυτο πίστη στην Αγία Τριάδα και εις το γεγονός της ενσαρκωσης του Χριστού, καθώς, επίσης, στον σταυρικό θάνατο και στην ζωοποιό Του ανάσταση.
Πίστις, δηλαδή, σε όλα εκείνα τα σωτήρια δόγματα της Εκκλησίας μας, τα οποία διακηρύσσουμε με το σημείον του Σταυρού.
Ακόμη, πρέπει να συνοδεύεται με την απόλυτο ελπίδα στην ανέκφραστο αγάπη και στο έλεος του Θεού, αλλά και με την αμετάκλητον απόφασή μας να σταυρώσουμε και να καταργήσουμε τον αμαρτωλό εαυτόν μας και τα πάθη μας, να δεχθούμε την χάριν του Θεού, για να ζήσωμεν πλέον συνειδητά την ζωήν της ανακαίνισης και της εσωτερικής μεταμορφωσης.
