Ο Απολλώνιος ο Τυανέας και ο Ιησούς Χριστός παρουσιάζουν εντυπωσιακές ομοιότητες στις βιογραφίες τους, γεγονός που έχει προκαλέσει συζητήσεις μεταξύ ιστορικών και θεολόγων για αιώνες.
Αν και οι δύο έζησαν τον 1ο αιώνα μ.Χ., οι κύριες αναφορές για τον Απολλώνιο προέρχονται από το έργο του Φιλόστρατου "Τὰ ἐς τὸν Τυανέα Ἀπολλώνιον", το οποίο γράφτηκε τον 3ο αιώνα μ.Χ., δηλαδή ΠΟΛΥ ΜΕΤΑ τα Ευαγγέλια.
Και για τους δύο αναφέρεται ότι η γέννησή τους συνοδεύτηκε από θεϊκά σημάδια ή προαναγγελία από υπερφυσικά όντα.
Και οι δύο περιγράφονται ως θαυματοποιοί που θεράπευαν αρρώστους, εξόρκιζαν δαιμόνια και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ανέστησαν νεκρούς.
Υπήρξαν και οι δύο περιπλανώμενοι διδάσκαλοι που συγκέντρωσαν μαθητές και κήρυτταν πνευματικές αξίες, δίνοντας προτεραιότητα στην ψυχή έναντι των υλικών αγαθών.
Τόσο ο Ιησούς όσο και ο Απολλώνιος ήρθαν σε αντιπαράθεση με τις ρωμαϊκές αρχές και πέρασαν από δίκη (ο Απολλώνιος επί αυτοκράτορα Δομιτιανού).
Οι οπαδοί και των δύο πίστευαν ότι μετά το τέλος της επίγειας ζωής τους, αναλήφθηκαν στους ουρανούς.
Ο Απολλώνιος ακολουθούσε τον πυθαγόρειο τρόπο ζωής (αποχή από κρέας, αλκοόλ και σεξουαλική ζωή), χαρακτηριστικά που θυμίζουν τον ασκητισμό του Ιησού.
Πολλοί μελετητές υποστηρίζουν ότι ο Φιλόστρατος ίσως χρησιμοποίησε στοιχεία από την ζωή του Ιησού για να παρουσιάσει τον Απολλώνιο ως ένα "εθνικό" (παγανιστικό) αντίπαλο δέος προς τον Χριστιανισμό.
Ο Απολλώνιος ο Τυανέας ήταν μια πολυδιάστατη προσωπικότητα, η οποία, σύμφωνα με τον βιογράφο του, Φιλόστρατο, συνδύαζε τον αυστηρό φιλοσοφικό βίο με υπερφυσικές ικανότητες.
Η φιλοσοφία του ήταν βαθιά ριζωμένη στον Πυθαγορισμό, δίνοντας έμφαση στην ηθική καθαρότητα και την πνευματική άσκηση.
Δίδασκε ότι ο Θεός, ως καθαρός "Νους" (διάνοια), δεν έχει ανάγκη από υλικές προσφορές. Η επικοινωνία μαζί Του επιτυγχάνεται μόνο μέσω της διάνοιας και της σοφίας.
Ήταν αντίθετος στις ζωοθυσίες, υποστηρίζοντας ότι οι θεοί δεν ευχαριστιούνται από το αίμα των αθώων, αλλά από την αρετή των ανθρώπων.
Εφάρμοζε αυστηρή χορτοφαγία, απείχε από το κρασί, φορούσε μόνο λινά ρούχα (όχι ζωικής προέλευσης) και άφηνε τα μαλλιά του μακριά.
Πρέσβευε την αθανασία της ψυχής και, πιθανώς, την μετεμψύχωση, στοιχεία κεντρικά στον Πυθαγορισμό.
Συμβούλευε τους ηγεμόνες (όπως τον Αυρηλιανό σε όραμα) να είναι δίκαιοι και ελεήμονες.
Το έργο του Φιλόστρατου "Τὰ ἐς τὸν Τυανέα Ἀπολλώνιον" θεωρείται από τους σύγχρονους ιστορικούς περισσότερο ως ένα "μυθιστόρημα-βιογραφία" παρά ως ακριβής ιστορική καταγραφή.
Ο Φιλόστρατος ισχυρίζεται ότι βασίστηκε στα απομνημονεύματα του Δάμιδος, ενός μαθητή του Απολλωνίου. Πολλοί ερευνητές πιστεύουν ότι ο Δάμις ήταν φανταστικό πρόσωπο που επινόησε ο Φιλόστρατος για να προσδώσει κύρος στο κείμενό του.
Το έργο γράφτηκε κατά παραγγελία της αυτοκράτειρας Ιουλίας Δόμνας τον 3ο αιώνα μ.Χ.. Πιθανός στόχος ήταν η δημιουργία ενός εθνικού προτύπου "θείου ανδρός" που θα μπορούσε να ανταγωνιστεί την ανερχόμενη επιρροή του Χριστιανισμού.
Η αφήγηση περιλαμβάνει υπερβολικά ταξίδια στην Ινδία και την Αιθιοπία, συναντήσεις με μυθικά όντα και θαύματα που αγγίζουν τα όρια της φαντασίας.
Ενώ ο Απολλώνιος ήταν αναμφίβολα υπαρκτό πρόσωπο με μεγάλη φήμη στην αρχαιότητα, η εικόνα του που έχουμε σήμερα είναι σε μεγάλο βαθμό μια λογοτεχνική κατασκευή του 3ου αιώνα.
Ο Απολλώνιος ο Τυανέας γεννήθηκε στις αρχές του 1ου αιώνα μ.Χ., γεγονός που τον καθιστά σχεδόν σύγχρονο του Ιησού Χριστού.
Η ακριβής χρονολογία γέννησής του παραμένει θέμα συζήτησης μεταξύ των πηγών, καθώς δεν υπάρχουν επίσημα ληξιαρχικά έγγραφα από εκείνη την εποχή:
Σύμφωνα με τον Φιλόστρατο, ο οποίος είναι ο κύριος βιογράφος του τοποθετεί την γέννησή του γύρω στο 3 π.Χ..
Πολλές σύγχρονες πηγές και εγκυκλοπαίδειες αναφέρουν το 15 μ.Χ. ως μια πιθανή χρονιά γέννησης.
Ο ιστορικός Δίων Κάσσιος υποδηλώνει μια μεταγενέστερη ημερομηνία, γύρω στο 40 μ.Χ., βασιζόμενος στην ηλικία που φαίνεται να είχε ο Απολλώνιος κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Δομιτιανού (Η βασιλεία του Ρωμαίου αυτοκράτορα Δομιτιανού διήρκεσε από το 81 μ.Χ. έως το 96 μ.Χ.).
Πράγματι, η χριστιανική παράδοση και πολλοί μελετητές υποστηρίζουν ότι ο Φιλόστρατος (γράφοντας τον 3ο αιώνα) εμπλούτισε την βιογραφία του Απολλώνιου με στοιχεία από τα Ευαγγέλια για να δημιουργήσει έναν "αντίπαλο" του Χριστού που θα ήταν πιο συμβατός με τα ελληνικά και ρωμαϊκά ιδεώδη.
Η χριστιανική παράδοση απορρίπτει την ταύτιση ή την μίμηση του Χριστού από τον Απολλώνιο τον Τυανέα.
Αν και ορισμένοι ισχυρισμοί παρουσιάζουν τον Απολλώνιο (15-98 μ.Χ.) ως φιλόσοφο που έκανε θαύματα, οι Πατέρες της Εκκλησίας και σύγχρονες αναλύσεις θεωρούν ότι οι ομοιότητες είναι κατασκευασμένες για να πλήξουν την χριστιανική πίστη.
Ο Απολλώνιος ο Τυανέας ήταν νεοπυθαγόρειος φιλόσοφος.
Ισχυρισμοί, όπως αυτοί σε ντοκιμαντέρ, που υποστηρίζουν ότι ο Χριστός ήταν ο Απολλώνιος θεωρούνται ιστορικά αβάσιμοι.
Η χριστιανική παράδοση αντιμετωπίζει τις διηγήσεις περί θαυμάτων του Απολλώνιου ως υποδεέστερες ή διαφορετικής φύσης από τα ευαγγελικά θαύματα.
Η χριστιανική παράδοση απορρίπτει κατηγορηματικά την ταύτιση του Ιησού Χριστού με τον Απολλώνιο τον Τυανέα (15-98 μ.Χ.), θεωρώντας τους ισχυρισμούς περί μίμησης ιστορικά αβάσιμους και κατασκευασμένους από παγανιστικούς κύκλους.
Οι διηγήσεις για τον Απολλώνιο, κυρίως αυτές από τον Φιλόστρατο (217 μ.Χ.), αποτελούν μυθιστορηματική βιογραφία που γράφτηκε πολύ αργότερα, ενώ οι αναφορές στα "θαύματα" του είναι ασυνάρτητες και υποδεέστερες.
Δεν υπάρχει καμία σύγχρονη με τον Απολλώνιο αναφορά. Ο "Βίος Απολλωνίου" του Φιλόστρατου γράφτηκε πάνω από έναν αιώνα μετά τον θάνατό του, συχνά με φανταστικά στοιχεία.
Τα θαύματα του Χριστού ήταν θεραπευτικά, δημόσια και φιλάνθρωπα.
Αντίθετα, οι διηγήσεις για τον Απολλώνιο περιλαμβάνουν μαγικά, περίεργα και μη αποδείξιμα γεγονότα (π.χ. συνάντηση με καλικάντζαρο, επισκέψεις σε μαντεία).
Η σύγκριση αυτή, ειδικά στην αρχαία εποχή (π.χ. Ιεροκλής), έγινε για να δημιουργηθεί ένας "παγανιστής Χριστός" ως αντίβαρο στην ραγδαία εξάπλωση του Χριστιανισμού.
Η ευρύτερη εκκλησιαστική παράδοση παρέχει μια ολοκληρωμένη αναίρεση των ισχυρισμών που θέλουν τον Απολλώνιο τον Τυανέα να αποτελεί πρότυπο ή ταυτόσημο πρόσωπο με τον Ιησού Χριστό.
Τα θαύματα που αποδίδονται στον Απολλώνιο στερούνται της πνευματικότητας και της φιλανθρωπίας των ευαγγελικών θαυμάτων, έχοντας συχνά χαρακτήρα μαγείας ή φανταστικής διήγησης.
Αναφέρονται περιστατικά όπως η εκδίωξη ενός "καλικάντζαρου" (έμπουσας) με φωνές, ή συνάντηση με δράκους και το αποκοίμισμα ενός σάτυρου με κρασί.
Ο Φιλόστρατος ισχυρίζεται ότι ο Απολλώνιος είδε τις αλυσίδες του Προμηθέα στον Καύκασο, κάτι που κατατάσσει το κείμενο στην μυθοπλασία παρά στην ιστορία.
Του αποδίδεται η γνώση όλων των γλωσσών χωρίς μελέτη, ακόμα και της γλώσσας των πουλιών, στοιχεία που θεωρούνται ως προσπάθειες εντυπωσιασμού χωρίς ηθικό βάθος.
Το έργο "Τά ἐς τόν Ἀπολλώνιο Τυανέα" του Φιλόστρατου (3ος αι. μ.Χ.) θεωρείται ιστορικά αναξιόπιστο για τους εξής λόγους:
Γράφτηκε περίπου 120 χρόνια μετά τον θάνατο του Απολλωνίου, κατόπιν εντολής της αυτοκράτειρας Ιουλίας Δόμνας, με προφανή σκοπό την δημιουργία ενός παγανιστικού αντίπαλου δέους προς τον Χριστιανισμό.
Ο Φιλόστρατος περιγράφει τον Απολλώνιο να επισκέπτεται τον Κολοσσό της Ρόδου, ο οποίος όμως είχε καταστραφεί από σεισμό αιώνες πριν (το 227/226 π.Χ.).
Βασίζεται στα υποτιθέμενα "απομνημονεύματα" του Δάμιδος, τα οποία πολλοί μελετητές θεωρούν εφεύρημα του ίδιου του Φιλόστρατου.
Όταν ο Ρωμαίος αξιωματούχος Ιεροκλής επιχείρησε να υποβαθμίσει τον Χριστό συγκρίνοντάς τον με τον Απολλώνιο, ο Ευσέβιος Καισαρείας απάντησε με το έργο "Κατά Ιεροκλέους".
Ο Ευσέβιος παρατήρησε ότι αν ο Απολλώνιος ήταν πράγματι προφήτης και γνώριζε ότι θα εξαφανιζόταν θαυματουργικά από το δικαστήριο του Δομιτιανού, δεν υπήρχε λόγος να προετοιμάσει μια μακροσκελή ομιλία υπεράσπισης.
Οι Πατέρες της Εκκλησίας δεν αρνήθηκαν πάντα την ύπαρξη των φαινομένων, αλλά τα απέδωσαν σε δαιμονική ενέργεια ή ταχυδακτυλουργία (μαγεία), διαχωρίζοντάς τα σαφώς από την θεία χάρη.
Οι Πατέρες της Εκκλησίας αναλύουν διεξοδικώς την περίπτωση του Απολλωνίου, αποδομώντας κάθε προσπάθεια παραλληλισμού του με τον Ιησού Χριστό.
Η διδασκαλία του Απολλωνίου ανήκει στον Νεοπυθαγορισμό και διαφέρει ριζικά από το Ευαγγέλιο.
Ο Απολλώνιος ακολουθούσε αυστηρή ασκητική (χορτοφαγία, σιωπή για 5 έτη, αποχή από θερμά λουτρά) με σκοπό την κάθαρση της ψυχής, ενώ ο Χριστός δίδασκε την αγάπη και την θυσία ως μέσο σωτηρίας.
Ο Απολλώνιος απευθυνόταν σε μια κλειστή ομάδα "μυστών" και σοφών, ταξιδεύοντας μέχρι την Ινδία για να συναντήσει Βραχμάνες.
Αντίθετα, ο Χριστός απευθυνόταν σε όλους, ειδικά στους "πτωχούς και αμαρτωλούς".
Ο Απολλώνιος θεωρούσε τον εαυτό του "θείο ανήρ" (divine man) λόγω σοφίας, ενώ ο Χριστός κηρύχθηκε ως ο σαρκωμένος Λόγος του Θεού.
Ο "Βίος Απολλωνίου" του Φιλοστράτου (217 μ.Χ.) βρίθει ιστορικών σφαλμάτων που ακυρώνουν την αξιοπιστία του.
Περιγράφει τον Απολλώνιο να θαυμάζει τον Κολοσσό της Ρόδου, ο οποίος είχε ήδη καταστραφεί από το 227 π.Χ. (πάνω από δύο αιώνες πριν την γέννηση του Απολλωνίου).
Αναφέρει συναντήσεις με δράκους, σάτυρους και την εύρεση των αλυσίδων του Προμηθέα στον Καύκασο, στοιχεία που παραπέμπουν σε μυθιστόρημα και όχι σε ιστορική βιογραφία.
Οι μαρτυρίες για τον Χριστό (Ευαγγέλια) γράφτηκαν από αυτόπτες μάρτυρες λίγα χρόνια μετά τα γεγονότα, ενώ ο Φιλόστρατος έγραψε 120+ χρόνια μετά τον θάνατο του Απολλωνίου, κατ' εντολή της αυτοκράτειρας Ιουλίας Δόμνας για πολιτικούς λόγους.
Ας δούμε ένα από τα πιο διάσημα "θαύματα" του Απολλωνίου, την ανάσταση μιας νύφης στη Ρώμη, με την ανάσταση του γιου της χήρας στη Ναΐν ή της κόρης του Ιαείρου από τον Χριστό.
Σύμφωνα με τον Φιλόστρατο, ο Απολλώνιος συνάντησε μια κηδεία μιας κοπέλας που πέθανε την ώρα του γάμου της.
Ο Απολλώνιος δεν πρόσταξε την κοπέλα να σηκωθεί, αλλά ψιθύρισε κάτι μυστικά στο αυτί της.
Ο Φιλόστρατος παραδέχεται στο κείμενο ότι η κοπέλα ίσως δεν είχε πεθάνει πραγματικά, αλλά απλώς ατμίζε (έβγαζε ατμό) η ψυχή της λόγω του ψύχους ή ότι ήταν σε λήθαργο.
Η κοπέλα σηκώθηκε κι ο Απολλώνιος αρνήθηκε τα δώρα της οικογένειας, λέγοντας ότι η προίκα ανήκει στην κοπέλα.
Εδώ φαίνεται η προσπάθεια του Φιλόστρατου να εντυπωσιάσει, αλλά ταυτόχρονα κρατάει "πισινή" για το αν ήταν πραγματικό θαύμα ή απλή διάγνωση μιας λιποθυμίας.
Ας δούμε τώρα τι Θαύμα του Χριστού (Ανάσταση της κόρης του Ιαείρου / Γιου της χήρας)
Ο Χριστός ενεργεί με απόλυτη εξουσία. Λέει "Ταλιθά κούμι" (Κοράσιο, σήκω) ή "Νεανίσκε, σοι λέγω εγέρθητι". Δεν ψιθυρίζει μαγικά λόγια, αλλά προστάζει την φύση.
Εδώ έχουμε βεβαίωση του θανάτου. Στην περίπτωση του γιου της χήρας στην Ναΐν, η κηδεία βρισκόταν ήδη καθ' οδόν προς το μνήμα, ενώ στην κόρη του Ιαείρου υπήρχαν θρηνωδοί που κορόιδεψαν τον Χριστό όταν είπε ότι κοιμάται, ξέροντας ότι είναι νεκρή.
Το θαύμα δεν γίνεται για την επίδειξη σοφίας, αλλά ως νίκη επί του θανάτου και παρηγοριά στους τεθλιμμένους.
Ο Απολλώνιος παρουσιάζεται ως ένας "μάγος" ή "γόης" που χρησιμοποιεί κρυφές γνώσεις.
Ο Χριστός παρουσιάζεται ως ο Κύριος της ζωής και του θανάτου.
Ο Φιλόστρατος αφήνει περιθώρια αμφισβήτησης του θανάτου, ενώ τα Ευαγγέλια τονίζουν την πραγματικότητα του γεγονότος.
Η διήγηση για τον Απολλώνιο μοιάζει με λογοτεχνικό "δάνειο" από τις διηγήσεις των Ευαγγελίων, προσαρμοσμένο στον παγανιστικό κόσμο για να φανεί ότι και οι φιλόσοφοι έχουν τέτοιες δυνάμεις.
Η υποτιθέμενη «εξαφάνιση» του Απολλωνίου από το δικαστήριο του αυτοκράτορα Δομιτιανού αποτελεί κεντρικό σημείο τριβής, καθώς οι παγανιστές την πρόβαλλαν ως απόδειξη θεότητας, αντίστοιχη με τα γεγονότα μετά την Ανάσταση του Χριστού.
Σύμφωνα με τον Φιλόστρατο, ο Απολλώνιος δικάστηκε στην Ρώμη για συνωμοσία.
Αφού ολοκλήρωσε την απολογία του, είπε στον Δομιτιανό "δεν μπορείς να με σκοτώσεις" και ξαφνικά εξαφανίστηκε από την αίθουσα, για να εμφανιστεί λίγες ώρες μετά στο Δικαιαρχία (Ποτιόλους), αρκετά χιλιόμετρα μακριά.
Ο Ευσέβιος Καισαρείας επισημαίνει την αντίφαση: Αν ο Απολλώνιος είχε την δύναμη να εξαφανιστεί, γιατί μπήκε στην διαδικασία να φυλακιστεί, να ξυριστεί (προσβολή για τους Πυθαγόρειους) και να ετοιμάσει μια τεράστια ομιλία;
Το περιστατικό θεωρείται ως ταχυδακτυλουργία ή καθαρή λογοτεχνική επινόηση.
Ο Φιλόστρατος προσπαθεί να δημιουργήσει έναν "θεϊκό άνδρα" που περιπαίζει (είναι αυτό σοβαρότητα;) την κοσμική εξουσία, αλλά το κάνει με τρόπο που θυμίζει περισσότερο φυγή παρά θεία οικονομία.
Σε αντίθεση με τον Απολλώνιο, οι εμφανίσεις του Χριστού έχουν τελείως διαφορετικό χαρακτήρα.
Ο Χριστός δεν εξαφανίζεται για να γλιτώσει την δίκη ή την τιμωρία (αντιθέτως, υπέμεινε τον Σταυρό), αλλά εμφανίζεται στους μαθητές Του για να επιβεβαιώσει την νίκη επί του θανάτου.
Οι εμφανίσεις (π.χ. στον Θωμά, στην Εμμαούς) δεν είναι "μαγικές εικόνες". Ο Χριστός τρώει μαζί τους και τους καλεί να αγγίξουν τις πληγές Του, αποδεικνύοντας ότι δεν είναι φάντασμα.
Η Ανάληψη γίνεται ενώπιον όλων των μαθητών, όχι ως μια βιαστική φυγή από έναν εχθρό, αλλά ως η θριαμβευτική επιστροφή του Θεανθρώπου στους ουρανούς, ολοκληρώνοντας την αποστολή Του.
Δεν υπάρχει σαφής μαρτυρία για τον θάνατό του Απολλωνίου. Άλλοι λένε ότι πέθανε στην Έφεσο, άλλοι ότι αναλήφθηκε σε έναν ναό στην Κρήτη. Αυτή η ασάφεια εξυπηρετούσε την δημιουργία ενός μύθου γύρω από το πρόσωπό του.
Ο θάνατος του Χριστού είναι δημόσιος, ιστορικά καταγεγραμμένος και η Ανάσταση κηρύχθηκε με κίνδυνο της ζωής των μαρτύρων. Κανείς δεν πέθανε για να υποστηρίξει ότι ο Απολλώνιος "εξαφανίστηκε", ενώ χιλιάδες μαρτύρησαν για την Ανάσταση του Χριστού.
Η περίπτωση του Απολλωνίου είναι μια προσπάθεια της ύστερης αρχαιότητας να "αντιγράψει" τα χριστιανικά πρότυπα, ντύνοντάς τα με τον μανδύα της ελληνικής φιλοσοφίας, χωρίς όμως να διαθέτει την ιστορική και πνευματική βάση του Χριστιανισμού.
Η αναίρεση του Απολλωνίου από τον Ευσέβιο Καισαρείας στο έργο του "Κατά Ιεροκλέους" αποτελεί το πιο ισχυρό ιστορικό και θεολογικό ντοκουμέντο.
Ο Ευσέβιος δεν αμφισβητεί απλώς τα γεγονότα, αλλά χρησιμοποιεί την λογική για να αποδείξει ότι ο Απολλώνιος ήταν, στην καλύτερη περίπτωση, ένας απλός φιλόσοφος και, στην χειρότερη, ένας μάγος.
Ο Ευσέβιος παρατηρεί μια τεράστια λογική τρύπα στην διήγηση του Φιλοστράτου.
"Αν ο Απολλώνιος ήταν πράγματι προγνώστης και θεϊκός, γιατί χρειάστηκε να προετοιμάσει μια μακροσκελή απολογία για τον Δομιτιανό; Αν ήξερε ότι θα εξαφανιζόταν θαυματουργικά, η προετοιμασία της ομιλίας ήταν περιττή και δείχνει έναν άνθρωπο που φοβόταν και αγωνιούσε για την τύχη του".
Ο Ευσέβιος διαχωρίζει τα θαύματα του Χριστού από τις πράξεις του Απολλωνίου:
Τα θαύματα του Χριστού γίνονταν με μια προσταγή ("Θέλω, καθαρίσθητι") και είχαν μόνιμο, ευεργετικό αποτέλεσμα στην ανθρωπότητα.
Οι πράξεις του Απολλωνίου βασίζονταν σε "κρυφές τέχνες" (μαγεία).
Ο Ευσέβιος τονίζει ότι ακόμα και οι δαίμονες μπορούν να κάνουν εντυπωσιακά πράγματα για να πλανέψουν τους ανθρώπους, αλλά αυτό δεν τους καθιστά θεούς.
Ο Ευσέβιος αποκαλεί τον Φιλόστρατο "ψευδολόγο" και επισημαίνει ότι οι διηγήσεις του για ταξίδια σε χώρες με δράκους και πυγμαίους υποβιβάζουν τον Απολλώνιο στο επίπεδο του παραμυθιού.
Σημειώνει ότι αν ο Απολλώνιος ήταν τόσο σπουδαίος όσο παρουσιάζεται, θα είχε αφήσει πίσω του μια ζωντανή κοινότητα και μια διδασκαλία που θα άλλαζε τον κόσμο, όπως έκανε ο Χριστός, αντί να παραμείνει μια θολή ανάμνηση σε ένα βιβλίο παραγγελίας.
Οι Απόστολοι και χιλιάδες μάρτυρες πέθαναν βασανιστικά επειδή είδαν τον αναστημένο Χριστό. Κανείς δεν πεθαίνει για ένα ψέμα που ο ίδιος κατασκεύασε.
Κανένας μαθητής του δεν μαρτύρησε για να υποστηρίξει την "θεότητά" του. Οι οπαδοί του ήταν απλοί θαυμαστές μιας φιλοσοφικής σχολής που σύντομα παρήκμασε.
Ο Απολλώνιος χρησιμοποιήθηκε ως "εργαλείο" από τον Ιεροκλή και την Ιουλία Δόμνα για να ανακοπεί ο Χριστιανισμός.
Η αντίκρουση της Εκκλησίας ήταν τόσο αποτελεσματική που ο Απολλώνιος ξεχάστηκε για αιώνες, μέχρι να τον επαναφέρουν στο προσκήνιο νεότεροι πολέμιοι του Χριστιανισμού, οι νεοπαγανιστές.
Ο Φλάβιος Φιλόστρατος (γνωστός και ως Φιλόστρατος Β΄ ή Φιλόστρατος ο Αθηναίος), γεννήθηκε περίπου μεταξύ 160 και 170 μ.Χ., δηλαδή περίπου 70 χρόνια μετά τον θάνατο του Τυανέως.
Ο,τι έγραψε το έγραψε ψάχνοντας και ρωτώντας.
Οι Ευαγγελιστές έγραψαν ό,τι έζησαν μαζί με τον Χριστό.
Άλλο οι μύθοι και τα παραμύθια κι άλλο η ιστορία.
Για να έχετε άποψη για οτιδήποτε διασταυρώστε το πρώτα πριν το απαγγείλετε ή το καταγράψετε.
