Η Ορθόδοξη Εκκλησία εορτάζει την γέννησή της και την αποκάλυψη της Αγίας Τριάδας μέσα από δύο μεγάλες, συνεχόμενες θρησκευτικές εορτές:
1. Τι εορτάζουμε την Κυριακή της Πεντηκοστής
Η Κυριακή της Πεντηκοστής (50 ημέρες μετά το Πάσχα) θεωρείται η γενέθλια ημέρα της Εκκλησίας.
Η Επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος
Τιμάται το ιστορικό γεγονός όπου το Άγιο Πνεύμα κατήλθε στους Μαθητές του Χριστού με την μορφή πύρινων γλωσσών.
Η Φώτιση και η Γλωσσολαλιά
Οι Απόστολοι έλαβαν τη φώτιση και άρχισαν να μιλούν σε ξένες γλώσσες, κηρύσσοντας τα θαυμαστά έργα του Θεού.
Η Ίδρυση της Εκκλησίας
Μετά το πρώτο κήρυγμα του Αποστόλου Πέτρου, βαφτίστηκαν την ίδια ημέρα περίπου 3.000 άνθρωποι, σχηματίζοντας την πρώτη χριστιανική κοινότητα.
2. Τι εορτάζουμε την Ημέρα του Αγίου Πνεύματος
Η Δευτέρα του Αγίου Πνεύματος είναι η αμέσως επόμενη ημέρα.
Τιμή στο Τρίτο Πρόσωπο της Αγίας Τριάδος
Οι Πατέρες της Εκκλησίας όρισαν αυτή την ημέρα ξεχωριστά για να αποδοθεί ιδιαίτερη τιμή και δόξα στο Άγιο Πνεύμα, ως το τρίτο πρόσωπο της Αγίας Τριάδας.
Η Αποκάλυψη της Αγίας Τριάδας
Μέσα από την κάθοδο του Πνεύματος ολοκληρώνεται η φανέρωση του Τριαδικού Θεού (Πατήρ, Υιός και Άγιο Πνεύμα) στον κόσμο.
Ποια ημέρα κάνουμε Γονυκλισία;
Η γονυκλισία γίνεται την Κυριακή της Πεντηκοστής, αμέσως μετά την Θεία Λειτουργία, κατά τον λεγόμενο «Εσπερινό της Γονυκλισίας».
Η Σημασία της
Από την ημέρα του Πάσχα μέχρι και την Κυριακή της Πεντηκοστής (για 50 ημέρες), η Εκκλησία απαγορεύει αυστηρά το γονάτισμα. Αυτό συμβαίνει γιατί η περίοδος αυτή είναι αναστάσιμη, χαρμόσυνη και ελπιδοφόρα.
Η Στιγμή της Γονυκλισίας
Κατά την διάρκεια του Εσπερινού, ο ιερέας διαβάζει επτά μεγάλες, πανέμορφες ευχές.
Τότε οι πιστοί γονατίζουν για πρώτη φορά μετά το Πάσχα (τρεις φορές συνολικά κατά την διάρκεια της ακολουθίας), ζητώντας το έλεος του Θεού, την φώτιση του Αγίου Πνεύματος και την ανάπαυση των ψυχών των κεκοιμημένων.
Οι 7 Ευχές της Γονυκλισίας
Οι ευχές αυτές διαβάζονται από τον ιερέα σε τρεις στάσεις, κατά τις οποίες οι πιστοί μένουν γονατιστοί. Είναι γεμάτες βαθιά θεολογία και ανθρωπιά.
Πρώτη Στάση (2 Ευχές) Απευθύνονται στον Θεό Πατέρα.
Ζητάμε συγχώρεση για τις αμαρτίες μας, προστασία για την ζωή μας και την καθοδήγηση του Αγίου Πνεύματος.
Δεύτερη Στάση (2 Ευχές): Απευθύνονται στον Ιησού Χριστό.
Ζητάμε την φώτιση των αισθήσεών μας, την λύτρωση από τους φόβους μας και την θεία προστασία.
Τρίτη Στάση (3 Ευχές) Απευθύνονται επίσης στον Χριστό και είναι αποκλειστικά υπέρ των κεκοιμημένων.
Η Εκκλησία προσεύχεται να αναπαυθούν οι ψυχές όλων των προγόνων μας και να βρουν έλεος και συγχώρεση στον άλλον κόσμο.
Παραδοσιακά Έθιμα της Πεντηκοστής στην Ελλάδα
Το τριήμερο αυτό συνδέεται με την φύση, το καλοκαίρι και την μνήμη των νεκρών
Τα φύλλα της καρυδιάς
Κατά τη γονυκλισία, οι πιστοί κρατούν στα χέρια τους φύλλα καρυδιάς, τα οποία στρώνουν στο πάτωμα για να γονατίσουν επάνω τους. Τα φύλλα αυτά συμβολίζουν τις πύρινες γλώσσες της Πεντηκοστής.
Σύμφωνα με την λαϊκή παράδοση, οι πιστοί κλείνουν τα μάτια τους πάνω στα φύλλα για να «δουν» τους αγαπημένους τους που έχουν πεθάνει.
Το Ψυχοσάββατο της Πεντηκοστής
Χθες το Σάββατο πριν από την Πεντηκοστή ήταν ένα από τα μεγαλύτερα Ψυχοσάββατα του έτους.
Οι πιστοί φτιάχνουν κόλλυβα και επισκέπτονται τα κοιμητήρια, καθώς θεωρείται η ημέρα που οι ψυχές «επιστρέφουν» στον τόπο τους μετά την ελευθερία που είχαν από την Ανάσταση.
Ο χορός του Αγίου Πνεύματος
Σε πολλά χωριά της Μακεδονίας και της Θράκης, την Δευτέρα του Αγίου Πνεύματος διοργανώνονται μεγάλα πανηγύρια στην κεντρική πλατεία, με παραδοσιακούς χορούς που σκοπό έχουν να φέρουν ευλογία στις καλλιέργειες.
Ο «Ρουσάλιος» χορός (Μέγαρα): Ένα πολύ παλιό έθιμο όπου οι γυναίκες ντύνονται με παραδοσιακές φορεσιές και χορεύουν στην αυλή της εκκλησίας, αναβιώνοντας αρχαίες παραδόσεις για τον ερχομό του καλοκαιριού.
Η επιλογή των φύλλων της καρυδιάς για την ημέρα της Πεντηκοστής δεν είναι τυχαία.
Συνδυάζει την χριστιανική θεολογία με την λαϊκή λατρεία και τους συμβολισμούς της φύσης.
1. Ο Συμβολισμός των Πύρινων Γλωσσών
Το σχήμα των φύλλων της καρυδιάς θυμίζει μικρές γλώσσες. Έτσι, στα μάτια των πιστών, τα φύλλα αυτά συμβολίζουν τις πύρινες γλώσσες με τις οποίες κάθισε το Άγιο Πνεύμα πάνω στα κεφάλια των Αποστόλων.
2. Η Πικρή Γεύση και η Μετάνοια
Τα φύλλα της καρυδιάς έχουν μια χαρακτηριστική, έντονη και πικρή μυρωδιά, ενώ αφήνουν μια πικρή γεύση αν τα δοκιμάσει κανείς.
Αυτή η πικράδα συμβολίζει την πικρία για τις αμαρτίες μας, τις οποίες εξομολογούμαστε γονατιστοί εκείνη την ώρα.
Την πικρία του θανάτου, καθώς η τρίτη στάση των ευχών είναι αφιερωμένη στους νεκρούς.
3. Η Σύνδεση με τον Κάτω Κόσμο (Σκιά και Δροσιά)
Η καρυδιά είναι ένα δέντρο με πολύ πυκνή σκιά. Στην λαϊκή παράδοση, η βαθιά και δροσερή σκιά της συνδέθηκε με τον «Κάτω Κόσμο» και την ανάπαυση των ψυχών. Καθώς οι πιστοί ακουμπούν το μέτωπο στα φύλλα κατά την γονυκλισία, νιώθουν την δροσιά τους, γεγονός που συμβολίζει την δροσιά και την ανακούφιση που εύχονται να έχουν οι ψυχές των πεθαμένων.
4. Η Εποχικότητα (Το Καλοκαίρι)
Την περίοδο της Πεντηκοστής (τέλη Μαΐου με Ιούνιο), οι καρυδιές στην Ελλάδα έχουν πλέον βγάλει μεγάλα, καταπράσινα και γεμάτα χυμό φύλλα. Ήταν, επομένως, ένα υλικό άφθονο στην φύση που μπορούσαν εύκολα να μαζέψουν οι πιστοί για να στρώσουν στο δάπεδο των ναών.
